Concepts, Part 1

Conversations, co-creations, and conceptualisations

Last week we wanted to turn a number of interviews into blog texts. Given the length of the encounters, that turned out to be quite a challenge! The professionals we speak with have wonderful things to say about their work. A wealth of acquired experience, acquired knowledge and reflective wisdom is concentrated in these professionals, which is used for the benefit of the target group. This can be through their practice, their workshops, their research or their writing. In doing so, they are committed to carefully doing justice to human vulnerability.
This vulnerability is, in turn, clearly visible in the stories from ‘context experts’ (as differentiated from ‘content experts’). Their ‘lived experience’ shows how loss, grief and trauma are formative elements in a human life. Over the years, they all find their own ways to deal with it.

We consider it an honour to be able to listen to those (sometimes poignant) personal experiences and want to do justice to them. For us, this means that all those stories, from context experts and from professionals, deserve a place within a well-defined context. That is why we choose not to highlight a few intense, activist or confrontational quotes via ‘cherry picking’, because then the nuances disappear. Because we simultaneously try to give the blogs a manageable length, we cannot include everything people say. Experience has shown that when you take time to share an open and attentive talk with each other, time passes almost unnoticed, because narrator and auditor mutually get engrossed in the exchange. A conversation of sometimes two hours or longer can usually not be summarised in two blog parts.
All in all, this means that we save significant parts of the interviews for later publication; we will consider the precise form of this in the time ahead.

In what we publish, in whatever form, the input of the interviewee plays an important role, also in the editing process. We create the text together; it is a co-creation, so that justice is done to all people and processes involved and so that no retraumatisation occurs.

Furthermore, many people share experiences that are described by the social sciences in the form of a ‘concept’, a theoretical idea that is connected with empirical reality, with people’s true experience. An example of this is ‘trauma’ or ‘parentification’ or ‘symbolic violence’. We will occasionally discuss such concepts in the near future so that we can link to them in the blogs themselves and then not have to interrupt the interviewee’s speech with an extensive explanation. In this way we hope to be able to share as much as possible with you as readers of the impressive stories to which we are allowed to listen. The conceptual interpretation of a real-life experience is also created cooperatively.

For example, in a recent interview with ‘Simone’ (pseudonym), following a comment from her, I explained something about the different forms of ‘capital‘ that sociologist Pierre Bourdieu distinguishes: economic (money, stuff), social (network, who you know, who to ask for help) and cultural capital (knowing what is appropriate and what is expected of you, knowledge of music, history or literature). The value of your capitals in daily life is closely related to the value a certain community attaches to certain capitals: professors may attach less to knowledge about soccer, plumbers less to knowledge about quantum mechanics. The fourth form is symbolic capital; this is more or less the sum of the other three. The prestige, status, and authority that arise from these other capitals in part determine the value placed on what someone does, says or thinks; think of role models. For example, in the past the priest, the pastor, the notary and the school headmaster had a lot of symbolic capital. Today, the professions may have partly changed, but the principle has remained (think of scientists, doctors, or politicians). The one with a lot of symbolic capital has credibility, and with it more status, more influence and more power.

Abusing symbolic capital by imposing your will or primarily improving your own position is called ‘symbolic violence’. From a complicated sense of perceived self-evidence in it (“It will probably be true what the other person says, because they have the knowledge, the position, the insights”), the one who exercises symbolic violence and the one who is subjected to it together more or less implicitly maintain the status quo as a logical, natural order of things.

(So ​​co-creation here too!) Such a dynamic can also arise between parents and children. The child sees the parent’s superiority as normal and has little or no opportunity to withdraw from it. The insight that your parent was not always right and that what you already felt as a child, but could not put your finger on was indeed correct… that insight often only comes years later. By that time, the survival strategies you developed as a child are often much more deeply ingrained in your personality. Later in our conversation, Simone recognised this mechanism a few times.

Closely associated with ‘symbolic violence’ is the concept of ‘authoritative knowledge‘, knowledge that has more authority than other forms of knowledge, because it better explains the state of the world or because it comes from more powerful parties (and usually both), making those others forms of knowledge fade into the background. It is not about the correctness of the knowledge, but about the validity. For example, in the days when the Church said the Earth was flat, this was authoritative knowledge and it was considered heresy to argue against it. Another example: the witch persecution, which kept Europe in its grip for some three hundred years (from 1450 to 1750), was perpetuated and sanctioned by the institutionalised powers. Both the scientists who claimed that the earth was round and the (mostly) older women who worked as naturopaths, healers and midwives shared non-authoritative knowledge. The type of knowledge they did bring could be classified as ‘uncomfortable knowledge’, knowledge that has the potential to disrupt the status quo, but which also has negative consequences if not applied. We see here that knowledge is not only power, but that power also leads to (sometimes unjustified recognition of) knowledge!

Young children have deep-seated needs and, in addition, an extensive set of rights, such as those laid down in the UN Convention on the Rights of the Child, which has also been ratified by the Netherlands. As a result, adults have important responsibilities. When problems arise in a child’s life or when there is trauma, in many cases we will also encounter the impact of symbolic violence, authoritative knowledge and resistance to uncomfortable knowledge. When these set the tone, it is very difficult to properly represent the child’s interests. It can therefore help to know those concepts and to see that they are anchored within the (family) system. Then it becomes easier to recognise them, which, in turn, can help to jointly determine the direction of necessary change. So here, there is also co-creation: children cannot effectuate their personal well-being on their own. In all kinds of environments, this requires a conscious, sensitive attitude from adults.

We hope that by explaining a number of important concepts we can contribute to a better understanding of various interactions and patterns and we will refer to this and other blogs where appropriate, so that knowledge is not so much power, but rather strength that can be put to use for collectively creating health and wellbeing!

Concepten, Deel 1 (English below)

Conversaties, cocreaties en conceptualisaties

Afgelopen week wilden we een aantal interviews uitwerken tot blogteksten. Dat bleek, gezien de lengte van de ontmoetingen, een hele uitdaging! De professionals met wie we spreken, hebben prachtig mooie dingen te vertellen over hun werk. Er zit een schat aan verworven ervaring, opgedane kennis en reflectieve wijsheid samengebald in deze vaklieden, die wordt ingezet ten behoeve van de doelgroep. Dat kan zijn via hun praktijkvoering, hun workshops, hun onderzoek of hun schrijven. Daarmee zetten ze zich in om zorgvuldig recht te doen aan de menselijke kwetsbaarheid.
Die kwetsbaarheid is, op haar beurt, duidelijk zichtbaar in de verhalen van ervaringsdeskundigen. Hun ‘lived experience’, hun doorleefde ervaring, laat zien hoe verlies, verdriet en trauma vormende elementen zijn in een mensenleven. Allemaal vinden ze in de loop der jaren hun eigen manieren om daarmee om te gaan.

We ervaren het als een eer om naar die (soms aangrijpende) persoonlijke belevenissen te mogen luisteren en willen er recht aan doen. Dat betekent voor ons dat al die verhalen, van ervaringsdeskundigen en van professionals, een plaats verdienen binnen een goed geschetste context. Daarom kiezen we ervoor om niet via ‘cherrypicking’ een paar heftige, activistische of confronterende quotes eruit te lichten, omdat dan de nuances verdwijnen. Omdat we tegelijkertijd proberen de blogs een behapbare lengte te geven, kunnen we lang niet alles opnemen wat mensen vertellen. De ervaring heeft inmiddels namelijk geleerd dat wanneer je tijd neemt om met elkaar een open en aandachtig gesprek te voeren, de tijd bijna ongemerkt verstrijkt, omdat verteller en toehoorder wederzijds opgaan in de uitwisseling. Een gesprek van soms twee uur of langer is meestal niet in twee blogdelen te vatten.
Alles bij elkaar leidt dit ertoe dat we forse delen van de interviews bewaren voor een latere publicatie; over de precieze vorm daarvan gaan we binnenkort nadenken.

Bij wat we publiceren, in welke vorm ook, speelt de inbreng van de geïnterviewde een belangrijke rol, ook in het redactieproces. We maken de tekst samen; die is een cocreatie, opdat aan alle betrokken personen en processen recht wordt gedaan en er geen retraumatisering ontstaat.

Verder is het zo dat veel mensen ervaringen delen die door de sociale wetenschappen worden beschreven in de vorm van een ‘concept’, een theoretisch idee dat is verbonden met de empirische realiteit, met de beleving van mensen. Een voorbeeld daarvan is ‘trauma’ of ‘parentificatie’ of ‘symbolisch geweld’. We zullen de komende tijd af en toe zulke concepten bespreken, zodat we er in de blogs zelf via een link naar kunnen verwijzen en dan het betoog van de geïnterviewde niet hoeven te onderbreken met een uitgebreide uitleg. We hopen op deze manier toch zoveel mogelijk met jullie als lezers te kunnen delen van de indrukwekkende verhalen waarnaar we mogen luisteren. Ook de conceptuele duiding van een levensechte ervaring komt in samenspraak tot stand.

Zo lichtte ik in een recent interview met ‘Simone’ (pseudoniem) naar aanleiding van een opmerking van haar iets toe over de verschillende vormen van ‘kapitaal’ die socioloog Pierre Bourdieu onderscheidt: economisch (geld, spullen), sociaal (netwerk, wie je kent, wie je om hulp kunt vragen) en cultureel kapitaal (weten hoe dingen ‘horen’ en wat er van je wordt verwacht, kennis van muziek, geschiedenis of literatuur). Hoeveel je kapitalen waard zijn in je dagelijks leven, hangt nauw samen met de waarde die een bepaalde gemeenschap aan bepaalde kapitalen hecht: professoren hechten misschien minder aan kennis over voetbal, loodgieters minder aan kennis over kwantummechanica. De vierde vorm is symbolisch kapitaal; die vormt min of meer een optelsom van de andere drie. Het prestige, de status en de autoriteit die uit de andere kapitalen voortvloeien, bepalen mede welke waarde er wordt gehecht aan wat iemand doet, zegt of vindt; denk aan rolmodellen. Vroeger hadden de dominee, de pastoor, de notaris en het schoolhoofd bijvoorbeeld veel symbolisch kapitaal. Tegenwoordig zijn de beroepen wellicht deels veranderd, maar het principe is overeind gebleven (denk aan wetenschappers, artsen of politici). Degene met veel symbolisch kapitaal heeft geloofwaardigheid, en daarmee meer status, meer invloed en meer macht.

Misbruik maken van symbolisch kapitaal door je wil op te leggen of vooral je eigen positie te verbeteren, wordt ‘symbolisch geweld’ genoemd. Vanuit een ingewikkeld gevoel van vanzelfsprekendheid (“Het zal vast wel zo zijn wat die ander zegt, want die heeft de kennis, de positie, de inzichten”) houden degene die symbolisch geweld uitoefent en degene die eraan is onderworpen samen min of meer onuitgesproken de status quo in stand als een logische, natuurlijke orde der dingen.

(Ook hier dus cocreatie!) Tussen ouders en kinderen kan eveneens een dergelijke dynamiek ontstaan. Het kind ziet de overmacht van de ouder als normaal en heeft weinig tot geen mogelijkheden om zich eraan te onttrekken. Het inzicht dat je ouder niet altijd gelijk had en dat het klopte wat je als kind al voelde, maar waarop je de vinger niet kon leggen… dat inzicht komt vaak pas jaren later. Tegen die tijd zijn de overlevingsstrategieën die je als kind ontwikkelde, vaak al veel dieper in je persoonlijkheid ingesleten. Verderop in ons gesprek herkende Simone een paar keer dit mechanisme.

Nauw verbonden met ‘symbolisch geweld’ is het concept ‘autoritatieve kennis’, kennis die meer gezag heeft dan andere, omdat ze de staat van de wereld beter uitlegt of omdat ze afkomstig is van partijen met meer macht (en meestal beide), waardoor andere vormen van kennis naar de achtergrond verdwijnen. Daarbij gaat het niet om de juistheid van de kennis, maar om de geldingskracht. Een voorbeeld: in de tijd dat door de kerk werd gezegd dat de aarde plat was, was dit autoritatieve kennis en werd het als ketterij gezien wanneer je hier tegenin ging. Een ander voorbeeld:  de heksenvervolging, die zo’n driehonderd jaar lang (van 1450 tot 1750) Europa in haar greep had, werd door de geïnstitutionaliseerde macht in stand gehouden en gesanctioneerd. Zowel de wetenschappers die beweerden dat de aarde rond was als de (veelal) oudere vrouwen die als natuurgenezers, helers en vroedvrouwen werkten, deelden niet-autoritatieve kennis. Het type kennis dat ze wél brachten, zou je kunnen scharen onder wat wel ‘ongemakkelijke kennis’ wordt genoemd, kennis die de potentie heeft de status quo te verstoren, maar die óók negatieve gevolgen heeft wanneer ze níet wordt toegepast. We zien hier dat kennis niet alleen macht is, maar dat macht ook tot (soms onterechte erkenning van) kennis leidt!

Jonge kinderen hebben diepgewortelde behoeften en daarnaast een uitgebreide set rechten, zoals onder andere vastgelegd in het VN-Kinderrechtenverdrag, ook door Nederland geratificeerd. Op grond daarvan hebben volwassenen belangrijke verantwoordelijkheden. Wanneer zich in een kinderleven problemen voordoen of als er sprake is van trauma, zullen we in veel gevallen ook stuiten op de impact van symbolisch geweld, autoritatieve kennis en weerstand tegen ongemakkelijke kennis. Wanneer die de toon zetten, is het heel moeilijk om de belangen van het kind goed te behartigen. Daarom kan het helpen die concepten te kennen en te zien dat ze in het (gezins)systeem verankerd liggen. Dan wordt het gemakkelijker om ze te herkennen en dát kan weer helpen om samen de richting van noodzakelijke verandering te bepalen. Ook daar is dus sprake van cocreatie: kinderen kunnen niet in hun eentje hun eigen welzijn realiseren. Dat vraagt in allerlei omgevingen een bewuste, sensitieve houding van volwassenen.

We hopen dat we met het toelichten van een aantal belangrijke concepten kunnen bijdragen aan meer inzicht in diverse interacties en patronen en zullen naar dit en andere blogs verwijzen waar dat toepasselijk is, zodat kennis niet zozeer macht is, maar kracht die kan worden ingezet voor het gezamenlijk creëren van welzijn en gezondheid!

De wijsheid van ‘klein’ trauma (English below)

Wanneer je dagelijkse ‘slechte gewoontes’ je de weg wijzen naar heling van de pijn door vroege ervaringen

“Vuur kan verwarmen of verteren, water kan blussen of je laten verdrinken, wind kan strelen of snijden. En zo is het ook met menselijke relaties: we kunnen zowel creëren als vernietigen, koesteren als terroriseren, elkaar traumatiseren en elkaar genezen.” – Bruce Perry

Een zeer geliefd en wijdverbreid citaat van Bruce Perry laat zien hoe relaties zowel schadelijk als gunstig kunnen zijn voor de gezondheid van het individu. De zorgzame en helende relaties ondersteunen de gezondheid, terwijl de traumatiserende het individu kunnen verteren en vernietigen.
Bruce Perry is een gerenommeerd psychiater die duizenden mensen, vooral kinderen, heeft zien lijden onder de gevolgen van ernstig trauma. Hij heeft boeken geschreven en onderzoek gedaan naar deze gevolgen. Nog niet zo lang geleden deelden we een blogpost over zijn boek ‘Wat is je overkomen?’, waarin we de naar ons idee meest verhelderende passages bespraken.
In dit blog zullen we ons richten op aspecten van wijsheid in trauma en niet alleen de effecten van ernstig trauma bespreken, maar ook die van ‘klein’ trauma. Veel mensen zijn terughoudend om de negatieve ervaringen waar ze doorheen zijn gegaan, te categoriseren als trauma, maar constant vallende waterdruppels kunnen een steen ook uithollen.

Trauma is een Grieks woord (τραύμα) dat ‘wond’ betekent. Een wond kan groot zijn, maar bij een juiste behandeling kan deze genezen en misschien nooit meer ongemak veroorzaken. Een wond kan ook klein zijn en, zonder goede verzorging, geïnfecteerd raken en in omvang en ernst toenemen. Een wond kan zo het individu lange tijd hinderen of zelfs onherstelbare schade veroorzaken. (Denk bijvoorbeeld aan weefselafsterving bij infecties.) Hetzelfde kan gezegd worden over trauma. Trauma kan groot zijn en het kan ogenschijnlijk ‘klein’ zijn; het kan meteen ernstige symptomen veroorzaken of aanvankelijk slechts tot kleine problemen in het dagelijks leven leiden. De ernst van beide vormen van schade blijkt soms pas veel later. Zoals veel traumaprofessionals het uitleggen: trauma bevindt zich op een spectrum.

Vanwege de manier waarop we trauma in de academische literatuur, als klinische term en in de samenleving begrijpen, missen we soms de juiste woorden om ‘klein’ trauma en de effecten ervan op het dagelijks leven te bespreken.

Sommige professionals die werkzaam zijn op het gebied van traumabewustzijn en traumagenezing, hebben een interessant nieuw paradigma voorgesteld, namelijk om trauma te zien als een leerervaring in plaats van een naargeestig noodlot. Ongunstige ervaringen uit de kindertijd (ACE’s) kunnen kinderen leren dat de wereld een enge plek is en dat ze niet op hun verzorgers kunnen vertrouwen voor hun behoeftenbevrediging. Dit kan ertoe leiden dat de vecht-vlucht-bevries-veins-reacties die we in eerdere blogposts bespraken, diep ingeslepen raken. Dit zijn allemaal zowel instinctieve reacties op dreiging als vormen van  aangeleerd gedrag wanneer ze vaak worden herhaald.

Sommige symptomen van ‘klein’ trauma kunnen worden gezien door die lens van aangeleerd gedrag. Het kunnen eigenaardigheden zijn die we hebben, vervelende gewoontes die we misschien hebben geprobeerd af te leren, maar waar we op de een of andere manier niet vanaf konden komen. Ze zijn bij ons gebleven en kunnen zelfs de eigenschappen zijn die ons maken tot wie we zijn en hoe anderen ons beschrijven.

Denk bijvoorbeeld aan:
– luid, energiek en opgewekt zijn;
– grappen maken in elke situatie;
– empathisch zijn;
– de gewoonte hebben om uitstelgedrag te vertonen;
– controle willen hebben over elk klein detail.

De lijst gaat maar door…

Sommige van deze eigenschappen kunnen kenmerkend zijn voor hoe jij jezelf ziet en hoe anderen jou zien, vooral als je ze nooit door de lens van trauma hebt bekeken. Het kunnen echter symptomen zijn van copingmechanismen die je hebt gecreëerd om jezelf te beschermen tegen de effecten van toxische stress en trauma. Je hebt ze misschien in de loop van je leven aangeleerd, vooral tijdens de eerste vormende jaren. Deze mechanismen waren er om je te helpen (toxische) stress of trauma het hoofd te bieden, een teken van wijsheid van de natuur in geval van ernstige bedreigingen. De mechanismen zijn echter bij je gebleven, ondanks dat de omstandigheden nu totaal anders zijn. Ze waren aanvankelijk behulpzaam en heilzaam, gezien de moeilijke omstandigheden, maar zijn nu misschien belemmerend geworden en een struikelblok op je pad.
Een andere reden waarom het moeilijk is om over deze eigenschappen te praten, is omdat ze soms nuttig zijn, dus je wilt ze waarschijnlijk helemaal niet opgeven.

Laten we teruggaan naar die vorige lijst en ze wat analytischer bespreken (en ja, een beetje kort-door-de-bocht omwille van de eenvoud, dus hopelijk kun je ons dit vergeven):

Vrolijk, luidruchtig en energiek zijn kan:
– je helpen elke dag veel positieve interacties te hebben en anderen te enthousiameren (goed)
en
– je emotioneel of fysiek uitputten of maken dat je een ‘pleaser’ wordt (slecht).

Grappen maken kan:
– je tot een goede komiek maken, iemand in wiens omgeving mensen graag willen zijn omdat je ze aan het lachen maakt (goed)
en
– het moeilijker maken om op een dieper niveau met anderen in contact te komen en ze de indruk te geven dat je ze niet serieus neemt (slecht).

Empathisch zijn kan:
– je helpen een geweldige therapeut of leraar te zijn, iemand met wie mensen willen praten omdat ze het gevoel hebben dat ze gehoord worden (goed)
en
– kan je emotioneel leegzuigen en, als je niet goed voor jezelf zorgt, ‘compassiemoeheid’ veroorzaken (slecht).

Zoals je kunt zien, zijn al deze kenmerken niet ‘goed’ of ‘slecht’. Ze kunnen tegelijkertijd beide zijn, of het een óf het ander, afhankelijk van de omstandigheden. Misschien ontwikkel je de behoefte om ze nader te onderzoeken en wil je er vervolgens aan werken om gezonde grenzen te leren stellen, je ware zelf te vinden of de last die ze veroorzaken op sommige gebieden van je leven te minimaliseren. Of, nu je je bewust bent van wat ze zijn, zou je kunnen voelen dat dit een wijsheid is die je met je meedraagt als gevolg van het trauma dat je hebt doorgemaakt. Daarom zijn we van mening dat bepaalde ervaringen die ‘Adverse’ (ongunstig) kunnen zijn zonder bufferende bescherming, ook ‘Awesome’ (geweldig) en positief vormend kunnen zijn als ze goed worden opgevangen door sensitieve volwassenen rondom het kind. Zo kunnen toxische stress en trauma worden verminderd of voorkomen. Als je brein in een bepaalde fase een copingstrategie heeft ontwikkeld om de effecten van toxische stress en trauma te verzachten, dan kan het wellicht leren om deze op een positieve manier in te zetten. Dit kan je helpen om in het leven niet slechts te overleven, maar om echt tot bloei te komen. Dit paradigma biedt veel meer hoop voor de toekomst van volwassenen die al ACE’s hebben doorgemaakt.
En als je die bufferende bescherming destijds niet had, maar erin geslaagd bent om in het heden een zorgzame sociale omgeving op te bouwen, kan je trauma dus een bron van grote wijsheid blijken te zijn voor jou en de mensen om je heen!

The wisdom of ‘minor’ trauma

When daily life’s ‘bad habits’ light the way to healing your pain from early experiences

“Fire can warm or consume, water can quench or drown, wind can caress or cut. And so it is with human relationships: we can both create and destroy, nurture and terrorize, traumatize and heal each other.” – Bruce Perry

A much loved and widely shared quote of Bruce Perry shows how relationships can be both detrimental and beneficial to the health of the individual. The nurturing and healing ones are the ones that support health, while the traumatizing ones can consume and destroy the individual.
Bruce Perry is a renowned psychiatrist who has observed thousands of individuals, especially children, suffering the effects of severe trauma. He has written books and conducted research on these effects. Not so long ago, we shared a post on his book ‘What happened to you?’, where we discussed the parts that we found most enlightening.
In this blog post, we will focus on the wisdom part of trauma and to discuss not just the effects of severe trauma but also those of ’minor’ trauma. Many people are reluctant to categorise the adverse experiences they went through as trauma, yet constantly dripping water can also hollow out the stone in the end.

Trauma is a Greek word (τραύμα) which means ‘wound’. A wound can be big, but given a proper treatment, it may heal and never cause any discomfort again. It can also be small and, if treated without care, get infected and increase in size and severity, and thus trouble the individual for a long time or even cause irreparable damage. (Think, for example, of gangrenous injuries.) The same can be said about trauma. Trauma can be big and it can be seemingly ‘small’, causing severe symptoms straight away or only minor difficulties in everyday life at first. The seriousness of either form of damage may only show up much later. As many trauma professionals explain it: trauma falls on a spectrum.

Because of our understanding of trauma within the academic literature, as a clinical term and in our societies, sometimes we are left without the proper words to discuss ‘minor’ trauma and its effects on everyday life.
Some professionals working in trauma awareness and trauma healing, have suggested an interesting new paradigm to view trauma as a learning experience instead of a gloomy destiny. Adverse childhood experiences (ACEs) can teach children that the world is a scary place and that their caregivers cannot be relied upon to meet their needs. This can lead to the fight-flight-freeze-fawn responses that we discussed in earlier blog posts, becoming deeply ingrained in them. These are all both instinctive reactions to threat, as well as learned behaviors if repeated often.

Some symptoms of ‘minor’ trauma could be seen through that lens of learned behaviors. They can be quirks we have, annoying habits we may have tried to quit, but that we somehow could not get rid of. They stayed with us and can even be traits that make us who we are and constitute the way others describe us.

Think of:
– being loud, energetic and cheerful;
– making jokes in every situation;
– being empathetic;
– having the habit of procrastinating;
– wanting to be in control of every little detail.

The list goes on and on…

Some of these traits might be characteristic of how you and others perceive you, especially if you never looked at them through the lens of trauma. They can, however, be symptoms of coping mechanisms you created to help protect yourself against the effects of toxic stress and trauma. You may have learned them through the course of your life, especially during the early formative years. While you experienced stress, toxic stress or trauma, these mechanisms were there to help you cope, which is a sign of the wisdom of nature in case of serious threats. The mechanisms have stayed with you, however, despite the circumstances being completely different now. They were adaptive and beneficial at first, given the tough circumstances, but may now have become maladaptive and a stumbling block on your path.
Another reason why it’s difficult to discuss these traits is because they are sometimes helpful so you probably wouldn’t want to give them up.

Let’s go back to that previous list and discuss them a bit more analytically (and yes, a bit bluntly, but bear with us, for simplicity’s sake):

Being cheerful, loud, and energetic can:
– help you have many positive interactions every day and enthuse others (good)
and
– drain you emotionally or physically or make you become a ‘pleaser’ (bad).

Making jokes can:
– make you a good comedian, a person people want to be around because you make them laugh (good)
and
– make it more difficult to connect with others on a deeper level and give them the impression you do not take them seriously (bad).

Being empathetic can:
– help you be a great therapist or teacher, someone people want to talk to because they feel they will be heard (good)
and
– drain you emotionally and, if you don’t look well after yourself, cause you compassion fatigue (bad).

As you can see, all of these characteristics are not ‘good’ or ‘bad’. They can simultaneously be both, or be one or the other depending on the circumstances. You might want to closely observe and then work on them to help you set healthy boundaries, find your true self, or minimise the burden they cause in some areas of your life. Or, now that you are aware of what they are, you might feel that this is a wisdom you carry with you after having experienced trauma. This is why we feel that certain experiences that can be ‘Adverse’ without buffering protection, can also be ‘Awesome’ and positively formative if well taken care of by sensitive adults around the child. Thus, toxic stress and trauma can be reduced or prevented. If your brain learned a coping mechanism at some point to mitigate the effects of toxic stress and trauma, then it can perhaps be trained to use these in a positive way. This can help you to not just survive, but thrive in life. This paradigm offers a lot more hope for the future for the adults who have already experienced ACEs.
And if you lacked that buffering protection then, but have managed to build a caring social environment in the present, your trauma may turn out to be a source of great wisdom for you and those around you!

Positive Childhood Experiences: Building resilience and mitigating toxic stress through safety and connection

Last time, we mentioned Positive Childhood Experiences (PCEs) in our blog post about trauma-informed education.
This week we will explore what PCEs are, and how reducing exposure to Adverse Childhood Experiences (ACEs) while promoting PCEs awareness can help in shaping resilient, connected and secure children. This foundation prepares children for a healthy and fulfilling adulthood. If ACEs can have such a long-lasting impact on a person’s health and wellbeing, surely PCEs might help mitigate some of the effects of ACEs. At the core of all this is in fact the salutogenic approach we discussed previously: the paradigm that says that what deserves a much more prominent place in public health is not the question of how to prevent illness and disease, but the question of how to maintain and achieve health and wellbeing. Where a pathogenic approach is largely reactive and retrospective, based on anxiety and avoiding risk, salutogenesis is basically a proactive, prospective approach, based on confidence and seeking wellbeing.

In order to clarify PCEs, let us first look at what a good, happy childhood looks like.

What is a happy childhood?

Asking this question might feel strange. However, by making an effort to delineate what a good childhood looks like, it becomes easier to get a good understanding of which experiences make for happy early life years.
There is quite a lot of agreement on the idea that what children need most for a good and happy childhood is a variety of responsive, caring, connected relationships with the adults in the child’s family and community. These nurturing relationships form the secure base a child needs in order to happily and confidently explore their environment. With a secure base in place, going out and about, whether as a baby, a toddler or a teenager, is not scary, but an adventure, a journey that will teach you new stuff while knowing that you can always return to that safe nest that is home. Secure and stable relationships help shape infants into resilient children who then become resilient adults.

What are Positive Childhood Experiences (PCEs)?

In order to evaluate the effect Positive Childhood Experiences have in mitigating the effects of ACEs and in building resilience, researchers from the Johns Hopkins University defined the following PCEs and conducted a large-scale research in an adult population at Wisconsin. Seven PCEs were researched. The first three focus on the child’s family environment, and the rest focus on the child’s friends and community. The PCEs are the following:

  1. Feeling able to talk to your family about your feelings
    Sharing feelings and emotions give you a sense of belonging and feeling understood. It is also an important way to coregulate and bring down stress levels, which, in turn, helps to prevent them from becoming toxic. It also is a great opportunity for the parents and caregivers to help children build emotional intelligence by coaching them through their feelings.
  2. Feeling that your family stood by you during difficult times
    The adult’s presence can have a buffering effect when the child is going through difficult times or experiencing stress that could become toxic without that buffering. Their presence, their soothing words, and their holding space can help children feel supported and comforted. It drives home the all-important message that they are not alone, that they are respected in their uniqueness and their emotions.
  3. Feeling safe and protected by an adult at your home
    Feeling safe and protected is a basic human need; in fact, if you do not feel safe, other functions in your body might stop working properly until you have found safety again. There are many ways in which an adult can make a child feel safe and protected, like taking care of them physically by responding to their needs, or talking them through overwhelming experiences and helping them coregulate after a stressful experience.
  4. Having at least 2 adults, that are not your parents, taking genuine interest in you
    Supportive adults with whom a child can form healthy attachments and whom they can turn to, besides their parents, are very important for children. These adults are even more important if the child’s parents have difficulty providing the aforementioned safety and support. They can be extended family members, neighbours, teachers, coaches, counsellors – it can be the most unexpected person, as long as they have a role in the child’s life that allows for moments of connection and experiencing a safe haven in the midst of chaos and overwhelm.
  5. Feeling supported by friends
    Knowing that you have friends to turn to, people who listen to you, who have your back and who will stand tall for you, who laugh and cry with you and understand what you need, are a wealth of support. Again, it is the nurturing, strong and healthy relationships that will help you through the storms by means of the coregulation they have to offer.
  6. Enjoying participating in community traditions
    Traditions help us feel part of a whole. They can help connect extended families, bring people together, and have them participate in traditions. They can help you find a sense of connectedness and purpose. There are lots of examples of communities, for example a neighbourhood, a school, a town or a district, a support group for people with the lived experience of a certain difficulty or disability, a group that is formed to raise awareness about a certain issue, a group around a hobby, and more.
  7. Feeling a sense of belonging in high school (not including those who did not attend school or were homeschooled)
    Feeling a sense of belonging in school can help you build more resilience against adversity. Children who engage with others and in activities in school have higher rates of resilience and lower rates of chronic disease in childhood. Addressing childhood trauma in school settings  deserves to be high on the agenda of national and local policies in order to mitigate the effects of toxic stress and ACEs.

Specific positive experiences such as having the family’s support, family closeness, and responsiveness to health needs, reduce the negative outcomes of ACEs.

The Interactions between PCEs and ACEs

Some studies have researched the interactions between PCEs and ACEs in order to see what are the associations between these two. Surely enough, specific positive experiences such as having the family’s support, family closeness and responsiveness to health needs, reduced the negative outcomes of ACEs, such as unwanted pregnancy and mental health problems in adulthood.
Despite these findings, there are very few studies that have evaluated PCEs and ACEs simultaneously. What we do know is that the more PCEs someone experiences in childhood, the more likely they are to seek emotional and social support as adults, and the better mental health outcomes they probably have.

Conclusion

As you may already have guessed by now, promoting PCEs is something that every community ought to be doing, in order to help prevent ACEs in the first place and help mitigate the effects of ACEs once they have already settled in. If ACEs and toxic stress in childhood can have such a tremendous impact on health and wellbeing even decades later, it doesn’t come as a surprise that PCEs can have a preventive and protective effect. That means that for every community and society, it is worthwhile on so many levels to invest in PCEs. Proactively looking for positive involvement: what a beautiful way to inspire and be inspired!

What are the positive childhood experiences (PCES)? Infographic