Boekbespreking ‘Het bevuilde nest. Transgenerationeel trauma’ door José Al (English below)

“Wanneer zwijgen en ‘het uithouden’ een overlevingsmechanisme zijn geworden en de psyche en emoties geen kant meer op kunnen, dan doorbreekt het lichaam het stilzwijgen.”
“Als je opgroeit in trauma, wordt chronische pijn een achtergrondbehang waar je zo aan gewend bent dat het nauwelijks opvalt.”

Lichaam en geest als losstaande, onafhankelijk van elkaar functionerende delen van een mens… Al decennia geleden liet wetenschappelijk onderzoek zien dat we zo niet in elkaar zitten. Lichaam en geest zijn één geheel; invloeden van binnenuit en van buitenaf hebben voortdurend op heel genuanceerde manieren impact op hoe het met ons gaat. Als we voortdurend te zwaar belast worden, komt er echter een moment dat het lijntje breekt: we worden ziek of lopen anderszins vast. Dit wordt kernachtig weergegeven door deze twee citaten uit ‘Het bevuilde nest’ van José Al (respectievelijk op pagina 148 en 201).

Vroegkinderlijk trauma kruipt onder de huid en laat zich meestal vroeg of laat via het lichaam kennen als ziekte. De pijn van misbruik, verwaarlozing en emotionele overbelasting in de kindertijd kunnen zich ook uiten als emotionele problemen of sociaal disfunctioneren. De citaten stippen bovendien een heel bijzondere tegenstrijdigheid aan. Enerzijds geeft het lichaam signalen af die als teken van onderliggende pijn zouden moeten worden geïnterpreteerd. Anderzijds zijn degenen die met trauma zijn opgegroeid zo aan die pijn gewend, dat ze geneigd zijn die te negeren. Ze zullen die vaak niet bewust interpreteren als signalen van pijn die in het lichaam ligt opgeslagen.

Loskomen uit dit dilemma is waar het helingsproces omtrent trauma over gaat. Hoe kan een mens de pijn in het lichaam leren voelen en die met het hoofd leren begrijpen? Soms begint de heling bij het voelen in het lijf en soms begint het herstelproces met toegenomen kennis, die helpt om fysieke signalen goed te leren duiden. Wat als de veiligste route voelt, zal per persoon verschillen. Voor degene die zich met intellectuele vaardigheden een weg uit de ellende wist te banen, zal het een uitdaging zijn om zich (weer) meer door het lichaam te laten leiden. Voor degene die er via lichamelijke klachten in is geslaagd om bepaalde vormen van zorg en aandacht te krijgen die op een andere manier ontbraken, kan het een confrontatie zijn te ontdekken dat het lichaam via ziekte trauma weerspiegelt. Ziekte blijkt ineens niet slechts ‘pech’, maar kent neurofysiologische verklaringen. José Al laat met haar boek zien hoe ingrijpend het is om de eigen achtergrond te analyseren en het leven een andere draai te geven. sommige kinderen moeten doorstaan, is zó heftig, dat het waarachtig een wonder mag heten dat velen van hen er ondanks alles in slagen een ogenschijnlijk bevredigend bestaan op te bouwen. Daarom is het problematisch dat er nog zoveel stigma rust op openheid over misbruik, verwaarlozing en trauma. Volwassenen met een verwond innerlijk kind verdienen vooral compassie. In de woorden van Al: “Laten we (…) niet vergeten dat een kind dat een bevuild nest overleeft, wel bijzonder vindingrijk moet zijn in het overleven onder moeilijke omstandigheden. Het is gewend door te zetten wanneer alles tegenzit en mogelijkheden te zien waar anderen vast kunnen lopen” (p. 164). Met dat als uitgangspunt kunnen we, ook als samenleving, anders leren kijken naar mensen die geestelijk worstelen of het maatschappelijke tempo en de eisen niet (meer) kunnen of willen bijbenen.

 

De opbouw van het boek

Het boek is opgebouwd uit drie delen. Het eerste deel beschrijft het persoonlijke verhaal van het personage ‘Astrid’. We worden deelgenoot van haar heftige levensgeschiedenis, waarin heel veel gebeurtenissen nét niet tot aan het einde worden uitgeschreven. Zo blijft er voor de lezer een soort dreiging in de lucht blijft hangen, waardoor men enkel kan raden hoe een gebeurtenis zal aflopen – precies wat het leven voor een kind in een bevuild nest zo ingewikkeld maakt. Er is een constante dreiging en het kind is daardoor voortdurend hyperalert. Het kind leeft continu in opperste staat van paraatheid om alle signalen uit de sociale omgeving goed op te vangen en correct te interpreteren. Dat geeft wellicht de mogelijkheid te anticiperen op wat er komt.

Het tweede deel omvat, zoals de auteur het zelf noemt, de ‘toelichting en onderbouwing geschreven en benaderd vanuit mijn dagelijkse praktijk in de psychotraumahulpverlening’. Via een thematische bespreking komen allerlei aspecten aan bod van het leven van een kind dat met misbruik en verwaarlozing te maken heeft (gehad). Onderstaand benoemen we kort een aantal van de thema’s.

Onzichtbare persoonlijke grenzen – over een verminderde lichaamsbeleving, over privacy die met voeten wordt getreden, en over het continue zwijgen en de schuld en schaamte die daarbij horen.
Magisch denken – over de verklaringen die het kind zelf verzint om te begrijpen wat er gebeurt, over de hoeksteen en de molensteen, over rolomkering.
Verwevenheid met de verinnerlijkte daders – over de machtsverhoudingen tussen kind en ouder(s), over daarvan loskomen en de innerlijke terreur stoppen, over de dans tussen redder en slachtoffer.
Schaamte – over schaamte voor de ouders, over schuldgevoel, over het verbod op slechte gedachten over de ouders, over het daardoor ontstaan van een negatief zelfbeeld.
Maskerende mythes en blinde vlekken – over misvattingen: over slachtoffers, over thuis en moeders als veilige plek, over misbruik als enkel een verschijnsel binnen sociaal zwakkere milieus.
Verborgen trauma als een innerlijk slapende krokodil – over het verleden dat steeds het heden inhaalt.
Rouwen om ouders die je nooit gehad hebt – over het verdriet om wat je hebt gemist, ook als het je later beter gaat, en over mantelzorgers die geven wat ze nooit kregen (uit verlangen naar erkenning).

Het derde deel beschrijft de antwoorden op de onderzoeksvragen aan een populatie van tweehonderd cliënten. Zij geven aan wat het voor hen betekende om twee onveilige ouders te hebben.

 

Vormgeving van het boek

Het boek is prachtig vormgegeven. Het is in hardcover in een handzaam formaat uitgegeven en bevat mooie foto’s. Deze hebben een sobere, verstilde en toch ook warme kleurstelling, waarin de eenzaamheid bijna tastbaar is. Dat komt mede door de donkere tonen, die een verdrietige, zware sfeer neerzetten. Door het hele boek heen zijn veel gedichten opgenomen die aspecten van de besproken materie op poëtische wijze verwoorden. Wat fijn zou zijn, is een literatuurlijst en een trefwoordenregister.

Om de inhoud van dit boek goed op je te laten inwerken, hoef je geen professional te zijn. Het taalgebruik is toegankelijk en maakt het verdriet en de pijn zeer invoelbaar. Dat effect wordt mede bereikt door de royaal toegepaste beeldspraak in allerlei passages. Zo spreekt Al over ingehouden boosheid die in het lichaam kwaadaardig woekert in de vorm van tumoren (p. 37), over meubilair en serviesgoed dat door een agressieve ouder als door een wervelwind wordt vernield (p. 74), over willen verdwijnen in het afvoerputje, omdat je je zo kwetsbaar voelt tegenover je vader die plotseling in de douche tegenover jouw naaktheid staat (p. 85), over gebrek aan respect voor je persoonlijke grenzen dat voelt als ongenode vreemdelingen die hun gang gaan in je huis (p. 125), over de ervaring van allesomhullende onzekerheid die als een zware grijze sluierjas om het kind heen hangt en niet meer kan worden afgelegd (p. 131).

Conclusie

Interesse in onderwerpen rondom trauma is meestal gerelateerd aan eigen ervaringen. Velen van ons hebben in de kindertijd traumatische ervaringen opgedaan; hebben we die overwonnen of spelen die bewust of onbewust nog in hoe we functioneren? Hoe ben je je hiervan bewust in je rol als ouder, partner, leerkracht, zorgverlener, politieagent? Hoe spelen je eigen (onverwerkte) ervaringen mee in het contact met en je verwachtingspatronen richting de ander? Hoe oordeelt de neoliberale samenleving over mensen die het leven ingewikkeld vinden en vastlopen op de hoge eisen? Wat betekent het om als volwassene te concluderen dat je ouders niet het beste met je voor hadden? Of hadden ze dat wél, maar was hun werkelijkheid gebaseerd op hun eigen getraumatiseerde achtergrond?

Het boek roept heel veel vragen op en reikt enorm veel stof tot nadenken aan. Eén ding is zeker: het is moedig dat mensen hun verhaal vertellen, in welke positie ze ook zaten of zitten. Dat vraagt dikwijls om het tot op zekere hoogte loslaten van loyaliteit jegens ouders die het nest bevuilden, die hun kind geen veiligheid en geen liefdevolle start konden bieden. Ook degenen die niet met zwaar seksueel misbruik door beide ouders te maken hadden, maar zich thuis wel vaak onveilig hebben gevoeld, zullen veel dingen herkennen. Dat kan inzicht in en compassie jegens de eigen geschiedenis voeden.

Voor professionals is het boek daarnaast een krachtig statement: wanneer het niet lukt om de cliënt of patiënt zich veilig te laten voelen bij jou, als je er niet in slaagt ‘voorbij de eigen blinde vlekken’ te kijken (p. 110), wanneer je niet de moeilijke vragen durft te stellen, dan bestaat het risico dat je trauma toevoegt in plaats van heelt. Jouw moed, je betrokkenheid en je zachtheid in het contact met overlevenden van misbruik, verwaarlozing en trauma kunnen een wezenlijke factor zijn in hun herstel. Wanneer jij je durft te laten raken door wat bij hen onder de huid is gekropen, kan er werkelijk verbinding ontstaan tussen jou en je medemens… en wellicht tussen jou en je eigen innerlijke kind. Dit boek geeft daarvoor een schat aan materiaal en de uitnodiging om ‘met een ruimere blik om ons heen [te] durven kijken’, lijkt ons het aannemen meer dan waard!

Book review of ‘The soiled nest. Transgenerational trauma’ by José Al

“When silence and ‘enduring’ have become a survival mechanism and the psyche and emotions can no longer go anywhere, then the body breaks the silence.”
“When you grow up in trauma, chronic pain becomes a wallpaper that you are so used to that it is barely noticeable.”

Body and mind as separate, independently functioning parts of a person… Already decades ago, scientific research showed that we are not made that way. Body and mind are one whole; in very nuanced ways, influences from within and without are constantly impacting how we are doing. However, if we are constantly overloaded, there comes a time when the line breaks: we get sick or otherwise get stuck. This is summed up succinctly by these two quotes from José Al’s “The Soiled Nest” (on pages 148 and 201, respectively).

Early childhood trauma gets under the skin and usually sooner or later reveals itself through the body as a disease. The pain of childhood abuse, neglect, and emotional overload can also manifest as emotional distress or social dysfunction. Moreover, the quotations highlight a very special contradiction. On the one hand, the body sends out signals that should be interpreted as a sign of underlying pain. On the other hand, those who have grown up with trauma are so used to that pain that they tend to ignore it. They will often not consciously interpret them as signals of pain that is stored in the body.

Breaking free from this dilemma is what the trauma healing process is all about. How can a person learn to feel the pain in the body and understand it with the mind? Sometimes the healing starts with feeling in the body and sometimes the recovery process starts with increased knowledge, which helps to properly interpret physical signals. What feels like the safest route will vary from person to person. For those who managed to work their way out of misery with intellectual skills, it will be a challenge to let themselves be guided more by the body (again). For those who have managed through physical complaints to receive certain forms of care and attention that were otherwise lacking, it can be a confrontation to discover that the body reflects trauma through illness. Disease suddenly turns out to be not just ‘bad luck’, but to have neurophysiological explanations. With her book, José Al shows how far-reaching it is to analyse one’s own background and to give life a different spin. What some children have to endure is so intense that it is truly a miracle that many of them manage to build a seemingly satisfying existence despite everything. It is therefore problematic that there is still so much stigma attached to openness about abuse, neglect and trauma. Adults with a wounded inner child especially deserve compassion. In the words of Al: “Let us not forget (…) that a child who survives a soiled nest has to be very resourceful in surviving under difficult circumstances. It is used to persevering when things go wrong and to see opportunities where others might get stuck” (p. 164). With that as a starting point, we, also as a society, can learn to look differently at people who are mentally struggling or who are unable or unwilling to keep up with the pace and demands of society.

 

The structure of the book

The book is made up of three parts. The first part describes the personal story of the character ‘Astrid’. We become part of her intense life history, in which many events are just not written out to the end.  This leaves the reader with a kind of threat in the air and one can only guess how an event will end – exactly what makes life so complicated for a child in a soiled nest. There is a constant threat and the child is therefore constantly hyper-alert. The child lives continuously in a state of readiness to receive and correctly interpret all signals from the social environment. This may give the opportunity to anticipate what is to come.

The second part contains, as the author herself calls it, the ‘explanation and substantiation written and approached from my daily practice in psycho-trauma care’. Through a thematic discussion, all kinds of aspects of the life of a child who has or has had to do with abuse and neglect are discussed. Below we briefly mention some of the themes.
Growing up in a soiled nest – about the social environment that saw the problems but took no action, about the fear of not being believed, about the illusion of safety, and about the signals a child sends at school.
Invisible personal boundaries – about a diminished body experience, about privacy being trampled on, and about the continuous silence and the guilt and shame that go with it.
Magical thinking – about the child’s own explanations to understand what is happening, about the cornerstone and the millstone, about role reversal.
Intertwinement with the internalised perpetrators – about the power relations between child and parent(s), about breaking free from those and stopping the inner terror, about the dance between rescuer and victim.
Shame – about shame for the parents, about guilt, about the prohibition of bad thoughts about the parents, about the resulting negative self-image.
Masking myths and blind spots – about misconceptions: about victims, about homes and mothers as a safe place, about abuse as only a phenomenon within socially weaker environments.
Hidden trauma like an inner sleeping crocodile – about the past that keeps catching up with the present.
Grieving for parents you never had – about grieving for what you missed, even when you get better later on, and about carers who give what they never got (out of desire for recognition).

The third part describes the answers to the research questions to a population of two hundred clients. They indicate what it meant to them to have two unsafe parents.

 

Design of the book

The book is beautifully designed. It is published in hardcover in a handy format and contains beautiful photos. These have a sober, tranquil and yet warm colour scheme, in which the loneliness is almost tangible. This is partly due to the dark tones, which create a sad, heavy atmosphere. Throughout the book, many poems are included that poetically articulate aspects of the subject matter discussed. What would be nice is an added bibliography and a keyword index.

You do not have to be a professional to absorb the contents of this book. The language is accessible and makes the sadness and pain very palpable. This effect is partly achieved by the liberally applied metaphors in all kinds of passages. For example, Al speaks about restrained anger that malignantly proliferates in the body in the form of tumors (p. 37), about furniture and crockery that is destroyed by an aggressive parent as if by a whirlwind (p. 74), about wanting to disappear down the drain, because you feel so vulnerable in front of your father who suddenly stands in the shower facing your nakedness (p. 85), about lack of respect for your personal boundaries that feels like uninvited strangers going about their business in your home (p. 125), about the experience of all-enveloping uncertainty that hangs around the child like a heavy grey coat that cannot be taken off (p. 131).

Conclusion

Interest in trauma topics is usually related to personal experiences. Many of us have had traumatic experiences in childhood; have we conquered these or do they consciously or unconsciously still abundantly influence how we function? How are you aware of these in your role as a parent, partner, teacher, caregiver, police officer? How do your own (unprocessed) experiences play a role in your contact with and expectations towards other people? How does the neoliberal society judge people who find life complicated and get stuck on the high demands? What does it mean to conclude as an adult that your parents did not want the best for you? Or did they, but was their reality based on their own traumatised background?

The book raises a lot of questions and provides a lot of food for thought. One thing is certain: it is courageous for people to tell their story, no matter what position they were or are in. This often calls for a certain amount of letting go of loyalty towards parents who soiled the nest, who could not offer their child safety and a loving start. Also those who have not experienced serious sexual abuse by both parents, but who have often felt unsafe and insecure at home, will recognise many things. This can nurture insight into and compassion for one’s own life history.

For professionals, the book is also a powerful statement: when you fail to make the client or patient feel safe and secure with you, when you fail to see ‘beyond your own blind spots’ (p. 110), when you do not dare to ask the hard questions, you risk adding instead of healing trauma. Your courage, your commitment and your gentleness in dealing with survivors of abuse, neglect and trauma can be a vital factor in their recovery. When you dare to let yourself be touched by what has crawled under their skin, a real connection can arise between you and your fellow man… and perhaps between you and your own inner child. This book provides a wealth of material for this, and the invitation to ‘dare to look around us with a broader view’ seems more than worth accepting!

Een vader-dochter-gesprek over verbinding

Een vader en dochter met elkaar in gesprek over opvoedingskwesties en over hoe de ouder het kind ‘verpest’… dat klinkt interessant, niet waar? Nou, dat is het inderdaad, vooral omdat het in dit geval niet zomaar een ouder-kindpaar is, maar dr. Gabor Maté en zijn dochter Hannah. Zij zijn degenen die hun wijsheid met ons delen in deze Instagram Live-sessie die bijna een uur duurt.
Als vervolg op onze recensie van ‘The Wisdom of Trauma’ vorige week, reiken we jullie graag dit vader-dochter-gesprek aan. Samen pikken ze een aantal uit de overvloed aan vragen van de online aanwezigen en we zien een liefdevolle interactie tussen de twee. Maté wijst erop dat, zodra we vragen beginnen te stellen over hoe we ons trauma kunnen helen, we al op het pad van genezing zijn, omdat we anders de kwestie niet aan de orde zouden stellen. Hij moedigt iedereen aan om op dat proces te vertrouwen en op dat pad verder te gaan, niet onderweg naar perfectie, maar naar bewustwording.

Dit zijn de vragen uit het publiek waarover ze samen praten:

  • Komt er een update van het boek ‘When the Body Says NO’?
  • Is er traumagerelateerd onderzoek om met ons te delen, ten bewijze dat trauma echt iets is?
  • Wat kan ik het beste zeggen tegen of doen voor mijn dochter die tussen de leeftijd van 2 en 6 jaar seksueel is misbruikt en nu 14 is en ernstig suïcidaal?
  • Hoe kunnen moeders/ouders zichzelf vergeven en verantwoordelijkheid nemen voor het creëren van verandering in de omgeving waarin het kind opgroeide?
  • Kun je het verschil tussen trauma en verstoorde/afwezige gehechtheid bij zuigelingen bespreken en uitleggen? Zien ze er hetzelfde uit? Zijn de genezingsprocessen anders?
  • Hoe heeft de pandemie verslaving en alcoholisme beïnvloed?
  • Heb je tips voor families die in trauma verstrikt zijn en voor het genezen van familieleden die zich daarvan niet bewust zijn, maar juist in ontkenning verkeren?
  • Zit de belangrijkste reden voor psychische aandoeningen in de neurotransmitters en hun genetische kenmerken? Klopt het dat trauma niet de belangrijkste reden van de ziektes is?
  • Veiligheid is niet alleen de afwezigheid van dreiging, maar ook de aanwezigheid van verbinding; hoe kun je leren aanwezig te zijn in verbinding?
  • Hoe kun je verbinding maken met anderen en je veilig voelen in het huidige moment?

(Een grappig moment, waar Hannah plotseling een bepaalde uitleg snapt en papa verrast is haar daadwerkelijk iets te hebben bijgebracht!)

Elke keer, voor alle vragen en situaties, lijkt het advies op een bepaalde manier vergelijkbaar in die zin dat Maté iedereen blijft motiveren om aan het eigen trauma te werken, omdat niemand andermans problemen kan oplossen. Hoe harder je tegen iemand aan duwt, ook al is het in de ‘juiste’ richting en met oprechte intenties, hoe meer weerstand je zult ontmoeten. Met betrekking tot ouders en hoe zij communiceren met en aanwezig (of afwezig…) zijn voor hun kinderen, is het belangrijk om te beseffen dat er altijd een verschil is tussen ‘verlatingsacties’ (door de volwassene) en ‘ervaring van verlating’ (door het kind). Meestal doet de ouder het kind niet expres kwaad en laat de ouder het kind niet met opzet emotioneel in de steek. Het kind kan dus de ervaring hebben door de ouder alleen te zijn gelaten, zonder dat de ouder het kind bewust verwaarloost en hoewel het resultaat voor het kind hetzelfde kan zijn, maakt dit een enorm verschil met betrekking tot vragen omtrent schuld. Het betekent echter niet dat de ouder geen verantwoordelijkheid hoeft te nemen voor wat er is gebeurd; erkenning van de pijn van het kind is namelijk cruciaal. Zoals Gabor Maté ergens in de sessie zegt over iets waarvan de ouder het gevoel heeft het kind datgene te hebben aangedaan: ‘Het gebeurde door jou, maar je deed het niet op een bewuste manier. Je kunt er niet van worden beschuldigd HET KAN JE NIET WORDEN VERWETEN, maar je kunt er wel verantwoordelijkheid voor nemen.’ Met deze uitspraak wordt ingegaan op de altijd aanwezige kwestie van schuld en schaamte en verwijtbaarheid. Trauma, zo legt hij uit, weerhoudt ons ervan met onze aandacht aanwezig te zijn bij degenen die het dichtst bij ons staan, om ze echt te zien, te horen en te voelen, en dit is de kern van genezing van trauma: in het heden in verbinding komen met je authentieke zelf en daarmee genezen van de wonden die je tot op de dag van vandaag meedraagt als gevolg van wat je in het verleden is overkomen.

We hopen dat je geniet van deze vader-dochter-sessie, waarin vragen van een live publiek werden besproken. We houden jullie op de hoogte, mochten we er nog een tegenkomen!

A father-daughter-talk about connection

A father and daughter in a conversation with each other about parenting stuff and about the parent ‘screwing up’ the child… that must be interesting, right? Well, it is, especially because in this case, it is not just a random parent-child-couple, but dr. Gabor Maté and his daughter Hannah. They are the ones who share their wisdom with us in this almost an hour long Instagram Live-session.
Following up on our review of ‘The Wisdom of Trauma’ last week, we are pleased to share with you this father-daughter talk. They pick several of an abundance of questions asked by those present and we see a loving interaction between the two of them. Maté points out that as soon as we start asking questions about how to heal from trauma, we are already on the healing path, or we would not bring up the issue. He encourages everyone to trust that process and continue on that road, not towards perfection, but towards awareness.

These are the questions from the audience that they speak about together:

  • Will there be an update of the book ‘When the Body Says NO’?
  • Is there any trauma-related research you can share to prove that trauma is actually a thing?
  • What is the best thing I can say or do for my daughter who was sexually abused between 2 and 6 years old and is 14 now and  who is seriously suicidal?
  • How can mothers/parents forgive themselves and take responsibility for creating change in the environment the child grew up in?
  • Can you touch on and explain the difference between trauma and disturbed/non-attachment in infants? Are presentations the same? Are healing processes different?
  • How has the pandemic affected addiction and alcoholism?
  • Do you have tips for enmeshed families and for healing unconscious relatives in denial?
  • Is the main reason for mental illness in the neurotransmitters and their genetic characteristics? Is it correct that trauma is not the main reason?
  • Safety is not just absence of threat, but also the presence of connection; how can you learn to be present in connection?
  • What are the tools to connect to and feel safe in the present moment?

(A funny moment, where Hannah suddenly understands an explanation and dad is surprised to have actually taught her something!)

Every time, for all questions and cases, the advice seems to be similar in a certain way in the sense that Maté keeps motivating everyone to work on their own trauma, as no one can solve someone else’s issues. The harder you push, even if it’s in the ‘right’ direction and with honest intentions, the more resistance you are likely to meet with. With regard to parents and how they communicate with and are present (or absent…) for their children, it is important to realise that there is always a difference between ‘acts of abandonment’ (by the adult) and ‘experience of abandonment’ (by the child). Most often, the parent does not harm or emotionally abandon the child on purpose, so the child may have the experience of abandonment without the parent consciously abandoning the child and although for the child the result may be the same, this makes a huge difference with regard matters of guilt. It does not mean, however, that the parent should not take responsibility for what happened; acknowledging the child’s pain is actually a crucial thing to do. As Gabor Maté says somewhere in the session about something the parent feels to have done to their child: ‘It happened through you, but you didn’t do it in any conscious sense. You cannot be blamed, but you can take responsibility for it.’ This addresses the ever present issue of shame and blame and guilt. Trauma, he explains, keeps us from being present around the ones nearest and dearest to us, to really see and hear and feel them, and this is the heart of healing from trauma: moving into connection with your authentic self in the present moment and thus healing from the wounds you carry inside up until this very day as a consequence of what happened to you in the past.

We hope you enjoy this father-daughter-session in which they addressed questions from a live audience. We will keep you posted, if we come across another one!

Filmbespreking van ‘The Wisdom of Trauma’ (English below)

Er is ongeveer een maand verstreken sinds we, bij ACE Aware NL, ‘The Wisdom of Trauma’ hebben gezien. Na de film een tijdje te hebben laten bezinken en na het bespreken van de mooiste momenten en sterke punten lijkt de tijd rijp voor een recensie erover.

De 1,5 uur durende film is gemaakt door Zaya en Maurizio Benazzo van Science and Nonduality. De film werd aangeboden op basis van een donatie, waardoor je zeven dagen lang toegang had tot de film en (met een upgrade) discussies kon bekijken van professionals zoals Stephen Porges, Fritzi Horstman, Esther Perel, Peter Levine en vele anderen. Er is ook een zeer actieve Facebook-groep met veel interessante discussies, waar actief wordt genetwerkt.

Dr. Gabor Maté is waarschijnlijk een van de meest uitgesproken en geciteerde schrijvers op het gebied van trauma. Hij is wereldwijd een veelgevraagd spreker bij evenementen, conferenties en festivals. Als je een Google-zoekopdracht doet, kun je online een ongelooflijk aantal opnames van optredens vinden. In deze film kom je de meeste thema’s tegen die hij in zijn lezingen aansnijdt en waarom hij bekend staat. Hij gaat echter nog meer de diepte in met het delen van zijn ideeën die zijn voortgevloeid uit tientallen jaren werken in het veld van trauma-onderzoek. De manier waarop de film is geschoten en gemonteerd, trekt de kijker mee in de verhalen die worden verteld; met Dr. Maté in de hoofdrol en in de voice-over krijgen we inzichten aangereikt van mensen uit alle lagen van de bevolking die werken en leven volgens de principes van zijn boeken en lessen.

De filmtitel verwijst naar twee vormen van wijsheid:

  • het geesteslichaam heeft veel wijsheid in het omgaan met tegenspoed; copingstrategieën en -gedragingen die veroorzaakt en getriggerd worden door trauma, laten meestal de meest wijze manier zien van overleven onder moeilijke omstandigheden en zijn geen teken dat er in de persoon in de kern iets ‘mis’ is;
  • de wijsheid die we verwerven wanneer we door trauma gaan, inzichten opdoen en genezing bereiken, kunnen we gebruiken om anderen te ondersteunen in hun reis naar genezing.

In de film komen we meer te weten over de manier waarop hij met zijn cliënten werkt, over zijn benadering om respectvol naar hun geschiedenis te vragen (een methode die ‘compassionate inquiry’ wordt genoemd), en over de relatie met zijn vrouw Rae Maté. Ze spreken allebei met oprechte openheid over de turbulentie in hun huwelijk, maar ook over de liefde en verbondenheid die ze hebben gedeeld sinds ze elkaar in 1967 ontmoetten.

Het deel waar we het paar beter leren kennen, is ontroerend in zijn openhartigheid. We zien een man die heel erg gericht is op kennis en die tracht tel leren zijn kwetsbaarheid als kracht te integreren, en we zien een vrouw die als kunstenaar heel nauw in contact is met haar intuïtie en die tracht te leren reageren op een evenwichtige manier te reageren op haar partner, waarbij ze haar eigen pijn integreert met die van een man die werd getroffen door intergenerationele en persoonlijke trauma’s als gevolg van de holocaust. Ze geven toe dat ze moeilijke tijden hebben gehad, maar ze hebben manieren gevonden om, in plaats van hun trauma’s af te reageren door ruzie te maken of zich van elkaar af te wenden, elkaar wederzijds te co-reguleren en te helen. In een latere opname zien we ze zij aan zij in het park lopen – een op leeftijd gekomen, wijs en diep verbonden stel.

Indrukwekkende momenten

We willen graag met je delen wat wij zeer indrukwekkende momenten in de film vonden.

  • Al vrij in het begin zien we Fritzi Horstman, grondlegger van het Compassion Prison Project. Gevangenen staan op de binnenplaats in een enorme cirkel en Fritzi vraagt ze om ‘in de cirkel te stappen’, telkens als ze met ‘ja’ moeten antwoorden op de vragen die ze stelt over vormen van vernedering, straf en trauma die ze als kind hebben meegemaakt. Het is zowel huiveringwekkend als hartverwarmend om te zien hoe dit proces ze doet beseffen hoeveel ze met elkaar gemeen hebben qua vroege tegenslag en jeugdtrauma, en hoe ze de steun van de gemeenschap waarin ze leven (vertegenwoordigd door de cirkel) nodig hebben om te genezen.
  • Ergens in het laatste deel van de film is er een totaal grappige scène, waarin Maté een vraag beantwoordt met een hilarisch antwoord vol zelfspot. We gaan niks verklappen; je zult zeker herkennen wat we bedoelen!
  • Verschillende mensen vertellen over hun eigen ervaring; deze momenten illustreren op indringende wijze de impact van vroege tegenslag of verwaarlozing. In reactie op het punt van het verliezen van de verbinding met het zelf en het ‘nut’ van de pijn die dat geeft, zegt een van hen tegen Dr. Maté: “Je vertelt me ​​​​dat de pijn die ik heb ervaren, me dieper op mezelf terug wierp en me liet zien hoe ik mezelf in de steek liet.”

De sterke punten van de film

  • Door het ontbreken van commentaar hoor je mensen praten over hun trauma, terwijl de camera scherpstelt op hun handen, hun ogen, hun persoonlijke omgeving en hun kunstzinnige, symbolische of alledaagse bezittingen.
  • Het is een openbaring om ‘compassionate inquiry’ (compassievol onderzoek) in actie te zien. Maté heeft deze manier ontwikkeld om meer duidelijkheid te verkrijgen over iemands levenservaring met trauma en de kindertijd, terwijl de persoon in kwestie de regie houdt over wat en wanneer men wil delen en wordt uitgenodigd om met mededogen naar deze elementen te kijken en te begrijpen hoe die behulpzaam waren bij het overleven. Verslavingsgedrag is meestal een oplossing voor een veel dieper, onderliggend probleem. ‘Compassionate inquiry’ vertoont overeenkomsten met motiverende gespreksvoering en geweldloze communicatie. Het is echter gericht op het blootleggen van trauma en op hulp aan mensen om de onderliggende oorzaak van hun worstelingen te vinden, meestal in een voorbije traumatische ervaring of in iemands opvoeding.
  • De kernboodschap van de film is dit wijdverbreide citaat van Gabor Maté: “Trauma is niet wat je overkomt; trauma is wat er binnen in je gebeurt als gevolg van wat je is overkomen.” In de traumageïnformeerde benadering vragen professionals “wat is er met je gebeurd?” als startpunt van het onderzoeken van de copingmechanismen van iemand met stress, met ziekte veroorzakend gezondheidsgedrag. In deze film legt Gabor een andere laag bloot in antwoord op deze belangrijke vraag: het is niet de gebeurtenis zelf die het individu traumatiseert; het is de impact op het lichaam als gevolg van die gebeurtenis.
  • De film gaat expliciet in op het belang van sensitief ouderschap en bijvoorbeeld het belang van baby’s en jonge kinderen niet zonder troost te laten huilen, als volgt samengevat in dit citaat: “Kinderen raken niet getraumatiseerd omdat ze pijn doormaken; kinderen raken getraumatiseerd omdat ze alleen zijn met de pijn.”
  • De film stopt niet op het persoonlijke niveau, maar behandelt ook grote kwesties, zoals de invloed van het patriarchaat, van het kapitalisme en geglobaliseerd materialisme die vaak concurrentie en prestige voeden en tot stress leiden, wat het risico vergroot dat mensen zich onwaardig voelen en het idee hebben dat ze tekort schieten. De link is intrigerend: als we de verbinding met ons authentieke zelf (de essentie van trauma) verliezen en de wereld gaan ervaren als een gevaarlijke, afschuwelijke plek, zal dit bepalen hoe we de wereld om ons heen benaderen: agressief, achterdochtig, sluw. Mensen die zich zo gedragen, worden vaak beloond met macht, waardoor de vicieuze cirkel opnieuw begint. Het scheiden van lichaam en geest en van het individu van de omgeving, wat in de geneeskunde nog steeds een zeer dominante benadering is, is waar we vanaf moeten om de wereld te helen, aldus Maté.

Conclusie

De filmmakers zijn zo goed om de film van 28 juli t/m 1 augustus nogmaals op donatiebasis beschikbaar te stellen. Dus… als je de film wilt zien… grijp je kans! Je kunt de details voor registratie en informatie over de film hier vinden: https://thewisdomoftrauma.com/
De trailer van de film vind je hieronder.